Święto Środka Jesieni (中秋节). Cz. 2 – Gra bobing (博饼)

Zbliża się Święto Środka Jesieni, myślę więc, że warto poświęcić mu kilka postów. Zaczynam od części drugiej – takie mam natchnienie 🙂 – w części pierwszej napiszę o legendach związanych z tym świętem, a w części trzeciej… zobaczymy :D.

***

O grze bobing (博饼) pisałem dwa lata temu (jak ten czas leci!); oto link do posta: Dzień Księżyca i 2 kilo proszku do prania. Dziś chcę napisać nieco więcej.

Gra jest bardzo popularna w południowej części prowincji Fujian, zwanej po chińsku Minnan (闽南). Jedynym okresem w roku, kiedy się w nią gra, jest Święto Środka Jesieni. Tradycyjne chińskie święta obchodzi się według kalendarza księżycowego, daty są więc ruchome. W tym roku Święto obchodzimy 30 września, ale towarzyszące mu uroczystości i gry trwają nawet miesiąc (od połowy września do połowy października). W każdym większym sklepie i w wielu innych miejscach (np. w naszej szkole :)) można zobaczyć ceramiczną miskę i 6 kostek – czyli akcesoria do gry w bobing, można również zagrać i… wygrać :).

Gra jest bardzo prosta: należy rzucić kostkami (w misce) i przy odrobinie szczęścia – tj. przy odpowiednich układach oczek – wygrać. Wygrywających układów jest sporo (i nie są już takie proste :)). Ich nazwy odnoszą się bezpośrednio do hierarchii urzędników-uczonych w dawnych Chinach.

Dygresja historyczna. Począwszy od czasów dynastii Han (206 p.n.e.–220 n.e.) kandydaci na urzędników musieli zdać odpowiednie egzaminy – takie początki merytokracji :). Od czasów dynastii Sui (VI/VII w.) aż do 1905 r. istniał w Chinach centralny kilkustopniowy system egzaminów urzędniczych. Najpierw zdawało się egzamin powiatowy, potem prowincjonalny, następnie państwowy i na koniec pałacowy.

Po zdaniu egzaminu powiatowego otrzymywało się tytuł shēngyuán (生员) lub inaczej xiùcái (秀才), prownicjonalnego – jǔrén (举人), państwowego – gòngshì (贡士), pałacowego – jìnshì (进士).

(Cele egzaminacyjne w Nankinie, źródło fot.: http://www.chinadaily.com.cn/culture/2014-08/13/content_18294418_5.htm).

(Egzamin za czasów dynastii Song, źródło fot.: http://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%A7%91%E4%B8%BE).

Kandydaci, którzy zdali egzamin pałacowy (jìnshì (进士), klasyfikowani byli zgodnie z uzyskanymi przez siebie wynikami w następujących grupach:

1. jìnshì jídì (进士及第) – najwyższy poziom, w tym:

a) zhuàngyuán (状元) – pierwsze miejsce,

b) băngyăn (榜眼) – drugie miejsce,

c) tànhuā (探花) – trzecie miejsce,

2. jìnshì chūshēn (进士出身) – drugi poziom,

3. tóng jìnshì chūshēn (同进士出身) – trzeci poziom.

 

Części z tych tytułów używa się – jak wspomniałem – w grze bobing.

Oto wygrywające układy oczek – w rzędach od najwyższej do najniższej wygranej (z góry na dół):

Dlaczego w bobing gra się akurat w prowincji Fujian i dlaczego tylko podczas Święta Środka Jesieni?

Ta tradycja ma już ponad 300 lat. Jej początki sięgają czasów generała Zheng Chenggong (na Zachodzie zwanego też Koxinga lub Coxinga), który – jako zwolennik dynastii Ming – starał się przyrócić jej panowanie po ustanowieniu przez Mandżurów dynastii Qing. Spychany przez siły mandżurskie, ostatecznie zajął Tajwan (który był wówczas holenderską kolonią). Przed zaatakowaniem Tajwanu jego armia stacjonowała w Xiamenie. Wraz z nadejściem Święta Środka Jesieni – kiedy to myśli się o bliskich – żołnierze zaczęli tracić ducha; aby pomóc im zapomnieć o bolesnej tęsknocie za domem i rodziną, Zheng Chenggong wymyślił bobing. Gra przyjęła się szybko także wśród zwykłych mieszkańców Xiamenu i okolic.

Pierwotnie grano wyłącznie o – tradycyjnie spożywane w czasie Świąt Środka Jesieni – księżycowe ciasteczka (月饼). Obecnie pula nagród znacznie się rozszerzyła i zależy wyłącznie od organizatora. Mogą to być towary produkowane lub sprzedawane przez firmę-organizatora, sprzęt gospodarstwa domowego, pieniądze itd.

(Księżycowe ciasteczko, źródło fot.: http://en.wikipedia.org/wiki/Mooncake).

(24.09.2012)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *